ในหลายพื้นที่ของประเทศไทย สงกรานต์จะค่อย ๆ จบลงหลังวันที่ 15 เมษายน แต่ที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก ความสนุกเพิ่งจะเริ่มต้น จังหวัดชลบุรี ซึ่งเป็นที่ตั้งของพัทยาและบางแสน ชายทะเลยอดนิยมของคนไทย มีวันเล่นน้ำตามประเพณีท้องถิ่นของตัวเองที่เรียกว่า “วันไหล” หลังจากวันหยุดสงกรานต์ระดับประเทศจบลงแล้ว นั่นหมายความว่าคุณสามารถสาดน้ำเรื่อยไปตามแนวชายฝั่งได้เกือบทั้งสัปดาห์ และปิดท้ายด้วยสงครามน้ำครั้งใหญ่ที่ยึดถนนบีชโรดของพัทยาไว้ทั้งสาย ต่อไปนี้คือความหมายของวันไหล ช่วงเวลาที่งานหลักมักจัดขึ้น และวิธีวางแผนรับมือกับฝูงชน
วันไหลคืออะไร และทำไมเทศกาลที่นี่จึงยาวนานกว่า
สงกรานต์คือวันขึ้นปีใหม่ตามประเพณีไทย โดยวันหยุดระดับประเทศคือวันที่ 13 ถึง 15 เมษายนของทุกปี (วันอังคารถึงวันพฤหัสบดีในปี 2570) คำว่า “วันไหล” แปลตรงตัวว่า “วันที่น้ำไหล” เป็นชื่อเรียกแบบสั้นของประเพณี ก่อพระทรายน้ำไหล ซึ่งเป็นประเพณีริมทะเลที่ชาวบ้านร่วมกันก่อเจดีย์ทรายในจุดที่น้ำไหลผ่าน ชุมชนชายฝั่งและชาวประมงมักจัดงานทำบุญนี้หลังวันหยุดหลักไม่กี่วัน โดยตามธรรมเนียมจะตั้งเป้าก่อกองทราย 84,000 กอง ให้เท่ากับจำนวนพระธรรมขันธ์ที่เชื่อกันว่าเป็นคำสอนของพระพุทธเจ้า แล้วผสมผสานกับการรดน้ำ การทำบุญเลี้ยงอาหาร และงานรื่นเริงต่าง ๆ
ปัจจุบันการก่อเจดีย์ทรายยังคงมีอยู่ในงานเพียงไม่กี่แห่ง โดยเฉพาะที่บางแสน ส่วนการเล่นน้ำ การทำบุญ และขบวนแห่ได้ขยายกลายเป็นเทศกาลใหญ่ที่เปิดให้ทุกคนร่วมสนุก เนื่องจากแต่ละท้องถิ่นมีวันจัดงานเป็นของตัวเอง การเฉลิมฉลองจึงไล่จากชุมชนหนึ่งไปอีกชุมชนหนึ่ง นี่จึงเป็นเหตุผลที่สงกรานต์ในพื้นที่ชายฝั่งแห่งนี้ยาวนานกว่าที่อื่นมาก นอกจากนี้ พัทยาเองก็มีการเล่นน้ำในช่วงวันหยุดสงกรานต์ระดับประเทศด้วย จึงเปียกโชกได้ตลอดทั้งสัปดาห์เลยทีเดียว
ปฏิทินวันไหลโดยทั่วไป
วันจัดงานกำหนดโดยท้องถิ่นและประกาศยืนยันในแต่ละปี แต่ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาค่อนข้างเป็นรูปแบบเดียวกัน:
- บางแสน: มักจัดราววันที่ 16–17 เมษายน มีเจดีย์ทราย คอนเสิร์ต และการเล่นน้ำตลอดแนวหาด
- นาเกลือ: มักจัดวันที่ 18 เมษายน โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่สวนสาธารณะลานโพธิ์นาเกลือทางตอนเหนือของพัทยา
- พัทยา: มักจัดวันที่ 19 เมษายน เป็นวันสำคัญของภูมิภาค มีพิธีช่วงเช้าที่วัดไชยมงคล และการเล่นน้ำตลอดถนนบีชโรด
- กองข้าว: พิธีถวายอาหารแด่เหล่าวิญญาณที่เชื่อว่าคอยปกปักรักษาชุมชน จัดที่นาเกลือราววันที่ 20 เมษายนในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา และตามธรรมเนียมถือเป็นการปิดท้ายเทศกาล
- เมืองอื่น ๆ: ศรีราชา เกาะสีชัง บางพระ บางเสร่ และบ้านบึง ต่างมีวันไหลของตัวเอง กระจายอยู่ในสัปดาห์ถัดมา
หากวันจัดงานเป็นไปตามปกติในปี 2570 งานวันไหลที่บางแสนจะต่อเนื่องจากวันหยุดสงกรานต์วันอังคารถึงวันพฤหัสบดีพอดี ส่วนวันไหลใหญ่ของพัทยาวันที่ 19 เมษายนจะตรงกับวันจันทร์ ควรรอโปรแกรมอย่างเป็นทางการจากเมืองพัทยาและหน่วยงานของจังหวัดก่อนจองอะไรที่ผูกกับวันใดวันหนึ่งโดยเฉพาะ
ถนนบีชโรดและงานวันไหลหลักของพัทยา
วันไหลพัทยาคืองานไฮไลต์ของฤดูกาล ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เมืองพัทยาปิดถนนบีชโรด ซึ่งเป็นถนนริมทะเลสายยาวที่ทอดผ่านใจกลางพัทยา เพื่อให้เล่นน้ำในวันที่ 19 เมษายน เช่นในปี 2569 มีการปิดถนนตั้งแต่เที่ยงวันถึงเที่ยงคืน ระหว่างวงเวียนปลาโลมาทางเหนือถึงสี่แยกวัดไชยมงคลทางใต้ โดยซอยที่เชื่อมระหว่างถนนบีชโรดกับถนนพัทยาสองเว้นไว้ให้รถฉุกเฉินใช้ ริมหาดเต็มไปด้วยเวที คอนเสิร์ต และผู้คนมหาศาล พอถึงช่วงบ่ายแก่ ๆ ถนนทั้งสายก็กลายเป็นสงครามน้ำต่อเนื่องไม่หยุด
วันงานเริ่มต้นอย่างสงบกว่านั้นด้วยการสรงน้ำพระและทำบุญที่วัดไชยมงคลในตอนเช้า ส่วนในช่วงวันก่อนหน้านั้น ริมหาดยังมีคอนเสิร์ต การแสดงทางวัฒนธรรม การละเล่นแบบดั้งเดิม และการก่อเจดีย์ทราย ซึ่งจัดร่วมกับการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา พัทยากำหนดข้อจำกัดไว้ชัดเจน รถบรรทุกน้ำและรถฉีดน้ำแรงดันสูงถูกห้ามใช้บนถนนสายหลัก ปืนฉีดน้ำที่ทำเองจากท่อ PVC ถูกห้ามตั้งแต่ปี 2568 และการเล่นน้ำมีการกำหนดเวลาเลิกที่ต่างกันไปในแต่ละวัน ควรดูป้ายและประกาศต่าง ๆ และใช้แค่ปืนฉีดน้ำธรรมดาหรือขันน้ำ
นาเกลือและบางแสน
นาเกลือ
นาเกลืออยู่ทางเหนือของใจกลางพัทยาเล็กน้อย เป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีบรรยากาศแบบท้องถิ่นมากกว่า วันไหลของที่นี่ ซึ่งมักจัดก่อนวันไหลพัทยาหนึ่งวัน โดยทั่วไปมีขบวนแห่ การสรงน้ำพระ การรดน้ำขอพรผู้ใหญ่ และการแสดงทางวัฒนธรรมรอบสวนลานโพธิ์นาเกลือ ก่อนที่สงครามน้ำจะลามออกไปตามถนนโดยรอบ อีกสองสามวันต่อมาจะมีพิธีกองข้าว ที่ชาวบ้านถวายอาหารแด่วิญญาณผู้พิทักษ์ เป็นวิธีชมช่วงปิดฤดูกาลที่เงียบสงบและน่าสนใจ
บางแสน
บางแสนอยู่ใกล้กรุงเทพฯ มากกว่า เป็นชายหาดที่ครอบครัวคนไทยจำนวนมากมาพักผ่อนริมทะเลกันในวันเดียว และวันไหลของที่นี่ก็เป็นหนึ่งในงานที่รู้จักกันดีที่สุดของจังหวัด คาดว่าจะมีเจดีย์ทราย คอนเสิร์ต และการเล่นน้ำตามถนนริมหาด รวมถึงการจราจรที่หนาแน่นมาก หากเดินทางมาจากกรุงเทพฯ ควรออกตั้งแต่เช้า คู่มือชายฝั่งชลบุรี ตั้งแต่บางแสนถึงพัทยาของเรามีสถานที่น่าสนใจอื่น ๆ ในพื้นที่นี้ด้วย
เคล็ดลับการเที่ยวพัทยาและชลบุรี
จองล่วงหน้า วันไหลดึงดูดนักท่องเที่ยวจำนวนมากจากกรุงเทพฯ และที่อื่น ๆ โรงแรมใกล้ถนนบีชโรดเต็มเร็ว และมักมีราคาสูงกว่าปกติ
เลือกที่พักให้ดี โรงแรมที่อยู่ติดถนนบีชโรดทำให้คุณอยู่กลางวงปาร์ตี้ แต่ในวันไหลแทบเป็นไปไม่ได้เลยที่จะเดินเข้าออกโดยไม่เปียก การพักถอยเข้าไปสักสองสามซอยจะหลบออกมาได้ง่ายกว่า
วางแผนการเดินทาง จากกรุงเทพฯ ไปพัทยาได้สะดวกทางรถยนต์ แต่ทั้งมอเตอร์เวย์และเส้นทางเลียบชายฝั่งจะติดหนักในช่วงวันหยุด จึงควรออกเดินทางแต่เช้า ภายในเมือง รถสองแถวเป็นพาหนะที่คนใช้กันทั่วไป แต่เมื่อถนนบีชโรดปิด เส้นทางของรถจะเปลี่ยนไป จึงควรเตรียมตัวเดินเท้า หากขับรถมาเอง ให้จอดให้ห่างจากพื้นที่ปิดถนนมาก ๆ
ระวังความปลอดภัยบนท้องถนน วันไหลที่คึกคักที่สุดมักตกหลังแคมเปญความปลอดภัยทางถนน “7 วันอันตราย” ระดับประเทศ แต่ความเสี่ยงยังไม่หมดไป ถนนเปียก คนแน่น และเต็มไปด้วยคนที่เฉลิมฉลองกันมา ผู้ขับขี่และผู้โดยสารรถจักรยานยนต์ต้องสวมหมวกกันน็อก มีการบังคับใช้กฎหมายเมาแล้วขับอย่างเข้มงวด และการสาดน้ำใส่รถที่กำลังวิ่งเป็นอันตราย อาจถูกดำเนินคดีอาญาได้หากทำให้เกิดอุบัติเหตุ
ดูแลตัวเองจากแดดและทะเล ดื่มน้ำมาก ๆ ทากันแดดชนิดกันน้ำ เก็บโทรศัพท์ไว้ในซองกันน้ำ และอย่าลงว่ายน้ำหลังดื่มแอลกอฮอล์ สำหรับสิ่งสำคัญในการร่วมสนุกอย่างสุภาพ ดูคู่มือมารยาทและเอาตัวรอดในสงกรานต์ของเรา
ข้อมูลน่ารู้
- วันหยุดระดับประเทศ: 13–15 เมษายน (วันอังคารถึงวันพฤหัสบดีในปี 2570)
- วันไหล: วันเล่นน้ำตามประเพณีท้องถิ่นที่จัดหลังวันหยุดระดับประเทศ โดยแต่ละเมืองจัดคนละวัน
- วันจัดงานโดยทั่วไป: บางแสนราววันที่ 16–17 เมษายน นาเกลือวันที่ 18 เมษายน พัทยาวันที่ 19 เมษายน ควรตรวจสอบยืนยันทุกปี
- สถานที่จัดงานหลัก: ถนนบีชโรดของพัทยา ซึ่งในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาปิดการจราจรเพื่อเล่นน้ำในวันไหล
- สิ่งที่ไม่อนุญาตในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา: ปืนฉีดน้ำแรงดันสูง ปืนฉีดน้ำท่อ PVC และรถบรรทุกน้ำบนถนนสายหลัก
- ขอความช่วยเหลือ: ตำรวจท่องเที่ยว 1155 เหตุฉุกเฉินทางการแพทย์ 1669
สรุป: หากสงกรานต์สามวันยังไม่จุใจ ชลบุรีคือที่ที่ต้องไป ฉลองวันหยุดระดับประเทศที่ไหนก็ได้ตามใจ แล้วต่อด้วยงานเจดีย์ทรายที่บางแสน จากนั้นปิดท้ายที่นาเกลือและสงครามน้ำบนถนนบีชโรดในพัทยา ตรวจสอบวันจัดงานของปีนั้น จองล่วงหน้า และเดินทางให้เบาที่สุด แล้วอ่านคู่มือท่องเที่ยวชลบุรีของเราเพื่อดูว่าควรทำอะไรต่อหลังตัวแห้งแล้ว