สตูลคือมุมเงียบสงบทางตะวันตกเฉียงใต้สุดของประเทศ ตรงที่ทะเลอันดามันบรรจบกับชายแดนมาเลเซีย คนส่วนใหญ่รู้จักสตูลแค่ในฐานะทางผ่านไปเกาะหลีเป๊ะ แต่จริงๆ แล้วทั้งจังหวัดคืออุทยานธรณีโลกของยูเนสโกแห่งแรกของไทย มีทั้งถ้ำหินปูน ฟอสซิลอายุหลายร้อยล้านปี ป่าชายเลน และหมู่บ้านชาวประมงมุสลิมที่ใช้ชีวิตเรียบง่าย เหมาะกับคนชอบเที่ยวเกาะ ดำน้ำตื้น ครอบครัวที่อยากได้ทะเลน้ำใส คลื่นไม่แรง และคนที่สนใจธรณีวิทยากับวัฒนธรรมปักษ์ใต้มากกว่าชีวิตกลางคืน
- เหมาะกับ: เที่ยวเกาะ ดำน้ำตื้น ถ้ำและธรณีวิทยา เที่ยวแบบช้าๆ
- จากกรุงเทพฯ: ราว 950–1,000 กม. บินลงหาดใหญ่ (ประมาณ 1 ชม. 30 นาที) หรือตรัง แล้วต่อรถ
- ท่าเรือหลัก: ท่าเรือปากบารา อ.ละงู ไปหลีเป๊ะ ตะรุเตา และบุโหลน
- ช่วงที่ดี: ประมาณ พ.ย.–เม.ย. ทะเลค่อนข้างสงบ
- ควรรู้: อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะตะรุเตาปิดบางพื้นที่ทุกฤดูมรสุม (ตั้งแต่กลาง พ.ค.) แต่เกาะหลีเป๊ะเปิดตลอดปี
- ของกิน: ที่กินสตูล
การเดินทาง
สตูลไม่มีสนามบินพาณิชย์ เส้นทางยอดนิยมคือบินจากกรุงเทพฯ ลงท่าอากาศยานนานาชาติหาดใหญ่ แล้วนั่งรถตู้หรือรถส่วนตัวราว 2 ชั่วโมงไปท่าเรือปากบาราหรือตัวเมืองสตูล อีกทางคือบินลงตรังแล้วต่อรถอีก 2–3 ชั่วโมง ถ้าไม่รีบก็มีรถไฟนอนกรุงเทพฯ–หาดใหญ่/ตรัง และรถทัวร์ไปตัวเมืองสตูลกับละงู
ช่วงไฮซีซันมีเรือเร็วจากปากบาราไปหลีเป๊ะหลายเที่ยวต่อวัน บางเที่ยวแวะตะรุเตาหรือบุโหลน และมีเรือตามฤดูกาลระหว่างหลีเป๊ะกับเกาะลังกาวีของมาเลเซีย โดยมีด่านตรวจคนเข้าเมืองบนเกาะ ตารางเรือเปลี่ยนตามฤดูและสภาพอากาศ ควรจองกับผู้ให้บริการที่เชื่อถือได้และเช็กอีกครั้งก่อนวันเดินทาง ส่วนบนฝั่ง การเช่ารถหรือจ้างรถพร้อมคนขับสะดวกที่สุดสำหรับไปถ้ำและอุทยาน เพราะรถสาธารณะมีน้อย
ที่เที่ยวสตูลที่ไม่ควรพลาด
เกาะหลีเป๊ะ
เกาะเล็กปลายหมู่เกาะอาดัง-ราวี มีหาดหลัก 3 หาด คือหาดพัทยาที่เป็นจุดเรือจอดและร้านอาหาร หาดซันไรส์ที่น้ำใสยามเช้าและเดินเล่นได้ยาว และหาดซันเซ็ตที่เงียบกว่าเหมาะดูพระอาทิตย์ตก กลางเกาะมีถนนคนเดินเชื่อมหาดต่างๆ เกาะนี้ยังเป็นบ้านของชุมชนชาวเลอูรักลาโว้ยที่อยู่มาก่อนการท่องเที่ยวนาน มีเรือหางยาวพาไปดำน้ำตามเกาะใกล้เคียง แผนที่
เกาะตะรุเตา
เกาะใหญ่ที่เป็นชื่ออุทยาน ป่ายังสมบูรณ์ หาดยาวเงียบ มีคลองป่าชายเลน และมีประวัติเป็นทัณฑสถานช่วงทศวรรษ 2480 พักได้ที่บ้านพักหรือลานกางเต็นท์ของอุทยาน ปั่นจักรยานบนถนนในเกาะ หรือพายเรือคายักเข้าป่าชายเลน บรรยากาศดิบกว่าหลีเป๊ะมาก แผนที่
เกาะอาดังและเกาะราวี
อาดังอยู่ตรงข้ามหลีเป๊ะ มีที่ทำการหน่วยพิทักษ์ฯ เส้นทางเดินป่าขึ้นจุดชมวิว และหาดเงียบๆ ส่วนราวีและเกาะเล็กรอบๆ เป็นจุดดำน้ำยอดนิยมของทริปเรือ บางจุดมีช่วงปิดตามฤดูของตัวเอง ควรเช็กก่อนไป แผนที่
เกาะไข่
เกาะเล็กที่มีซุ้มหินโค้งธรรมชาติบนหาด เป็นจุดแวะประจำของทริปตะรุเตาและหลีเป๊ะ ช่วงไฮซีซันคนเยอะ ควรเดินในพื้นที่ที่กำหนด แผนที่
เกาะบุโหลนเล
อยู่ทางเหนือของปากบารา เป็นเกาะเงียบมีรีสอร์ตเรียบง่ายไม่กี่แห่ง ดำน้ำตื้นหน้าหาดได้ และแทบไม่มีรถ เหมาะกับคนที่รู้สึกว่าหลีเป๊ะวุ่นเกินไป แผนที่
อุทยานธรณีโลกสตูล
ได้รับการรับรองจากยูเนสโกเมื่อ พ.ศ. 2561 เป็นอุทยานธรณีโลกแห่งแรกของไทย ครอบคลุมทุ่งหว้า มะนัง ละงู ควนกาหลง และหมู่เกาะตะรุเตา หินในพื้นที่มีฟอสซิลยุคพาลีโอโซอิก และมีศูนย์เรียนรู้อธิบายความเป็นมาของแผ่นดิน มองอุทยานธรณีเป็นเรื่องราวที่ร้อยที่เที่ยวในหน้านี้เข้าด้วยกัน แผนที่
ถ้ำเลสเตโกดอน
ถ้ำหินปูนยาวใน อ.ทุ่งหว้า ที่พบฟอสซิลสเตโกดอน ญาติโบราณของช้างที่สูญพันธุ์ไปแล้ว ไกด์ชุมชนพาพายคายักลอดถ้ำไปออกอีกฝั่ง ทริปขึ้นกับน้ำขึ้นน้ำลงและระดับน้ำ แผนที่
ถ้ำภูผาเพชร
ใน อ.มะนัง เป็นหนึ่งในถ้ำที่ใหญ่ที่สุดของภาคใต้ มีทางเดินผ่านโถงสูงที่เต็มไปด้วยหินงอกหินย้อยระยิบระยับ ต้องขึ้นบันไดไปปากถ้ำ ควรใส่รองเท้าที่เดินสบาย แผนที่
อุทยานแห่งชาติทะเลบัน
บนเทือกเขาแนวชายแดนมาเลเซีย มีบึงน้ำจืดล้อมด้วยป่าดิบชื้น สะพานไม้เดินชมบึง น้ำตก และนกหลายชนิด อากาศเย็นสบาย เหมาะใช้เวลาครึ่งวันพักจากทะเล แผนที่
หมู่เกาะเภตราและหาดสันหลังมังกร
ลงเรือที่ท่าเรือบากันเคย หรือชายฝั่งละงู ไปชมเกาะหินปูน ถ้ำทะเล และสันกรวดเปลือกหอยที่โผล่พ้นน้ำตอนน้ำลง ซึ่งคนเรียกว่าหาดสันหลังมังกร ทริปขึ้นกับระดับน้ำ ผู้ประกอบการชุมชนจะรู้เวลาที่เหมาะ แผนที่
ตัวเมืองสตูล: คฤหาสน์กูเด็นและมัสยิดกลาง
ตัวเมืองเล็กและสบายๆ คฤหาสน์กูเด็นสมัยอาณานิคมเป็นที่ตั้งพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสตูล จัดแสดงวิถีชีวิตชาวมุสลิมภาคใต้ ส่วนมัสยิดกลางสีขาวคือแลนด์มาร์กของเมือง แต่งกายสุภาพและเลี่ยงช่วงเวลาละหมาด แผนที่
เส้นทางแนะนำ 2 วัน
วันที่ 1: เช้าเที่ยวถ้ำภูผาเพชร กินข้าวกลางวันที่มะนังหรือตัวเมือง บ่ายพายคายักลอดถ้ำเลสเตโกดอนตามเวลาน้ำ ค้างคืนที่ละงูใกล้ท่าเรือปากบารา
วันที่ 2: นั่งเรือเร็วรอบเช้าไปหลีเป๊ะ ดำน้ำรอบเกาะราวีหรือเกาะไข่ แล้วดูพระอาทิตย์ตกที่หาดซันเซ็ต ถ้าเป็นไปได้ อยู่ต่ออีกคืนบนหลีเป๊ะหรือตะรุเตาจะคุ้มกว่ารีบกลับ
เทศกาลและงานประจำปี
ชาวสตูลส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม งานใหญ่จึงเป็นวันฮารีรายอทั้งอีดิ้ลฟิฏริและอีดิ้ลอัฎฮา ซึ่งวันจะเปลี่ยนตามปฏิทินอิสลาม สงกรานต์เดือนเมษายนที่นี่ค่อนข้างเรียบง่าย เน้นทำบุญและรดน้ำดำหัวที่วัด มีเล่นน้ำบ้างในตัวเมือง อ่านคู่มือมารยาทช่วงสงกรานต์ (ภาษาอังกฤษ)ก่อนไปร่วม ลอยกระทง (ส่วนใหญ่เดือนพฤศจิกายน) จัดตามสระและท่าเรือ และช่วงเปิดฤดูท่องเที่ยวทางทะเลราวกลางเดือนพฤศจิกายนมักมีกิจกรรมบนหลีเป๊ะ วันจัดงานเปลี่ยนทุกปี เช็กกับ ททท. ก่อนวางแผน
เคล็ดลับ
- เคารพวัฒนธรรมท้องถิ่น แต่งกายปิดไหล่และเข่าในเมือง มัสยิด และหมู่บ้าน ดื่มแอลกอฮอล์อย่างเหมาะสมนอกพื้นที่ท่องเที่ยว โดยเฉพาะช่วงรอมฎอน
- พกเงินสดไปเกาะ เครื่องรูดบัตรและตู้ ATM อาจใช้ไม่ได้
- หมู่เกาะตะรุเตา รวมถึงการไปหลีเป๊ะ มีค่าธรรมเนียมเข้าอุทยาน เก็บบัตรไว้
- อย่าจับหรือยืนบนปะการัง และใช้ครีมกันแดดที่เป็นมิตรกับแนวปะการัง
- พ.ค.–ต.ค. ทะเลเปลี่ยนเร็ว ทำตามคำแนะนำของคนเรือ
คำถามที่พบบ่อย
หน้าฝนไปหลีเป๊ะได้ไหม
ได้ หลีเป๊ะเปิดตลอดปี แต่เรือมีน้อยลงและคลื่นอาจแรง ส่วนพื้นที่อื่นของอุทยานฯ ตะรุเตาหลายจุดปิดตั้งแต่กลาง พ.ค. ถึงราว ต.ค. ควรเช็กประกาศอุทยานก่อน
เที่ยวสตูลกี่วันดี
2 วันพอเที่ยวถ้ำบนฝั่งและได้สัมผัสหลีเป๊ะ ถ้ามี 4–5 วันจะได้ไปตะรุเตา บุโหลน และพักผ่อนบนเกาะแบบไม่เร่ง
จากหลีเป๊ะไปลังกาวีได้ไหม
มีเรือตามฤดูกาล โดยตรวจคนเข้าเมืองที่หลีเป๊ะ บริการและตารางเปลี่ยนบ่อย เช็กกับผู้ให้บริการก่อนวางแผน
สตูลเหมาะกับครอบครัวไหม
เหมาะ ช่วงไฮซีซันหาดซันไรส์บนหลีเป๊ะคลื่นมักสงบ ถ้ำและทะเลบันเที่ยวง่าย อย่าลืมกันแดดและเลือกทริปเรือที่มีเสื้อชูชีพ
เที่ยวต่อ
ภาพประกอบ: Koh Lipe island coast.jpg · VascoPlanet World Photography · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons
