เที่ยวอยุธยาฉบับครบ: ที่เที่ยวเด็ด ของกินพื้นเมือง ย่านที่พัก และการเดินทาง

อยุธยาเป็นจังหวัดที่คนกรุงเทพฯ ไปบ่อยจนบางคนคิดว่ารู้จักดีแล้ว แต่ทุกครั้งที่กลับไปมักได้มุมใหม่ติดมือมาเสมอ ทั้งวัดร้างที่ยังสง่างามแม้ผ่านมาหลายร้อยปี วัดที่ยังคึกคักด้วยผู้คนมาไหว้พระขอพร และร้านกุ้งแม่น้ำเผาริมน้ำที่ทำให้ทริปวันเดียวกลายเป็นมื้อใหญ่ของทั้งครอบครัว เพราะใช้เวลาเดินทางแค่ราวชั่วโมงเศษ อยุธยาจึงเหมาะทั้งกับทริปไปเช้าเย็นกลับและการค้างคืนแบบไม่ต้องลางานยาว

อยุธยาเที่ยวแบบไหนดี

อยุธยาเคยเป็นราชธานีนานกว่า 400 ปี ก่อนเสียกรุงครั้งที่สองในปี พ.ศ. 2310 ตัวเกาะเมืองล้อมรอบด้วยแม่น้ำเจ้าพระยา ป่าสัก และลพบุรี และอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมจาก UNESCO เมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 2534 จุดเด่นคือโบราณสถานไม่ได้ถูกแยกออกไปอยู่โดดๆ แต่แทรกอยู่กลางเมืองที่ผู้คนยังใช้ชีวิตตามปกติ

ถ้ามีเวลาวันเดียว แนะนำให้ออกจากกรุงเทพฯ แต่เช้า เที่ยวโซนวัดในเกาะเมืองก่อนแดดแรง พักกินข้าวกลางวัน แล้วค่อยออกไปวัดนอกเกาะช่วงบ่ายถึงเย็น ส่วนใครค้างหนึ่งคืนจะได้ปั่นจักรยานตอนเช้าที่อากาศยังเย็นและเห็นวัดในแสงสวยกว่า สำหรับเส้นทางแบบกระชับ ดูเพิ่มได้ที่ ตามรอยอดีต เที่ยวเมืองกรุงเก่า

ที่เที่ยวห้ามพลาดในอยุธยา

วัดมหาธาตุ

จุดถ่ายรูปที่ใครมาอยุธยาต้องแวะ คือเศียรพระพุทธรูปหินทรายที่ถูกรากต้นโพธิ์โอบไว้ รอบๆ ยังมีแนวพระพุทธรูปและฐานพระปรางค์ประธานขนาดใหญ่ให้เดินชม เศียรพระนี้ถือเป็นของสูง หากจะถ่ายรูปคู่ควรนั่งหรือย่อตัวให้ศีรษะต่ำกว่าเศียรพระ เจ้าหน้าที่มักคอยเตือนอยู่แล้ว

วัดราชบูรณะ

อยู่ฝั่งตรงข้ามวัดมหาธาตุ เดินถึงกันได้สบาย พระปรางค์ประธานได้รับการบูรณะจนเห็นลวดลายปูนปั้นครุฑและสัตว์หิมพานต์ชัดเจน สามารถขึ้นไปชมกรุภายในองค์ปรางค์ได้ เครื่องทองที่ค้นพบจากกรุของวัดนี้ปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา ใครชอบประวัติศาสตร์ควรไปต่อให้ครบคู่

วัดพระศรีสรรเพชญ์และวิหารพระมงคลบพิตร

เจดีย์ทรงระฆังสามองค์เรียงกันคือภาพจำของอยุธยา วัดนี้เคยเป็นวัดในเขตพระราชวังหลวง ใช้ประกอบพระราชพิธีสำคัญ ไม่มีพระสงฆ์จำพรรษา ข้างกันคือวิหารพระมงคลบพิตร ประดิษฐานพระพุทธรูปสำริดองค์ใหญ่ เป็นจุดที่คนไทยนิยมแวะไหว้พระและเข้าชมได้โดยไม่เสียค่าเข้า

วัดไชยวัฒนาราม

วัดริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันตก นอกเกาะเมือง สร้างในพุทธศตวรรษที่ 22 ด้วยแผนผังที่ได้แรงบันดาลใจจากศิลปะเขมร มีพระปรางค์ประธานล้อมด้วยปรางค์บริวาร ช่วงเย็นแสงสวยที่สุด และเป็นจุดยอดนิยมของคนที่เช่าชุดไทยมาถ่ายรูป แนะนำให้มาถึงก่อนพระอาทิตย์ตกราวหนึ่งชั่วโมง

วัดใหญ่ชัยมงคล

วัดที่ยังมีพระสงฆ์จำพรรษา อยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะเมือง เด่นด้วยเจดีย์องค์ใหญ่ที่ขึ้นไปชมวิวได้ แนวพระพุทธรูปห่มผ้าเหลืองเรียงยาว และพระพุทธไสยาสน์องค์สีขาว วันหยุดคนมาทำบุญกันเยอะ ควรแต่งกายสุภาพ

วัดพนัญเชิง

ตั้งอยู่ตรงจุดที่แม่น้ำเจ้าพระยาและแม่น้ำป่าสักบรรจบกัน ประดิษฐานหลวงพ่อโต หรือที่ชาวไทยเชื้อสายจีนเรียกว่า “ซำปอกง” พระพุทธรูปปางมารวิชัยองค์ใหญ่สูงราว 19 เมตร ตามประวัติสร้างเมื่อ พ.ศ. 1867 ก่อนการสถาปนากรุงศรีอยุธยาราว 26 ปี วันหยุดและช่วงเทศกาลคนแน่นมาก ควรมาช่วงเช้า

ล่องเรือรอบเกาะเมือง

การมองอยุธยาจากแม่น้ำทำให้เข้าใจว่าทำไมเมืองนี้จึงเคยเป็นศูนย์กลางการค้า เพราะแม่น้ำคือทั้งเส้นทางคมนาคมและปราการป้องกันเมือง มีเรือหางยาวให้เหมาเที่ยวรอบเกาะ มักออกช่วงบ่ายแก่ๆ และแวะวัดริมน้ำบางแห่ง ควรตกลงเส้นทาง จุดแวะ และราคาให้ชัดก่อนลงเรือ

พระราชวังบางปะอิน

อยู่ทางใต้ของตัวเมือง เดินทางไม่ไกล เป็นพระราชวังฤดูร้อนที่มีอาคารทั้งแบบไทย จีน และยุโรป ตั้งอยู่ท่ามกลางสวนและสระน้ำ โดยทั่วไปเปิดเวลา 08.00–16.00 น. แต่อาจปิดในวันที่มีพระราชพิธี ควรตรวจสอบก่อนเดินทาง ที่นี่เข้มงวดเรื่องการแต่งกาย ห้ามเสื้อแขนกุด กางเกงขาสั้น และกระโปรงสั้น พื้นที่กว้างมาก หลายคนจึงเช่ารถกอล์ฟขับชม

กินอะไรดีในอยุธยา

มาอยุธยาแล้วต้องลอง กุ้งแม่น้ำเผา ตัวโต มันกุ้งสีส้มเยิ้มราดข้าวสวยร้อนๆ กินกับน้ำจิ้มซีฟู้ดรสจัด ร้านริมน้ำส่วนใหญ่ขายตามน้ำหนัก ควรถามราคาต่อกิโลกรัมก่อนสั่งทุกครั้ง

ถ้าอยากกินเร็วๆ มี ก๋วยเตี๋ยวเรือ ชามเล็กน้ำข้นหอมเครื่องเทศ สั่งต่อกันได้หลายชาม ส่วนของฝากประจำจังหวัดคือ โรตีสายไหม แป้งโรตีบางนุ่มม้วนกับสายไหมหลากสี หาซื้อได้ตามร้านริมถนนทั่วเมือง ช่วงเย็นยังมีตลาดเล็กๆ รอบเกาะเมืองขายของปิ้งย่าง ส้มตำ และขนมไทย ส่วนตลาดน้ำอโยธยาเป็นตลาดสร้างใหม่สำหรับนักท่องเที่ยว เดินเล่นหาของกินได้เพลินๆ แต่ไม่ใช่ตลาดน้ำดั้งเดิม

พักที่ไหนดี

• ในเกาะเมือง ใกล้อุทยานประวัติศาสตร์: สะดวกที่สุดสำหรับคนอยากเดินหรือปั่นจักรยานเที่ยววัด มีเกสต์เฮาส์และโรงแรมขนาดเล็กสไตล์บูทีกให้เลือก
• ริมแม่น้ำ: ที่พักริมน้ำรอบเกาะเมืองได้บรรยากาศดี เห็นเรือแล่นผ่านและวัดเปิดไฟยามค่ำ เหมาะกับคนอยากค้างแบบพักผ่อน
• ใกล้สถานีรถไฟ: สถานีอยุธยาอยู่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำป่าสัก ข้ามมาเกาะเมืองได้ด้วยเรือข้ามฟากหรือตุ๊กตุ๊ก ที่พักราคาประหยัดแถวนี้เหมาะกับคนนั่งรถไฟมาถึงดึกหรือต้องออกเช้า

การเดินทางไปอยุธยาและการเที่ยวในเมือง

ขับรถ: จากกรุงเทพฯ ระยะทางราว 80 กิโลเมตร ใช้ถนนพหลโยธินแล้วต่อทางหลวงสายเอเชีย ใช้เวลาประมาณ 1–1.5 ชั่วโมงขึ้นกับสภาพจราจร ช่วงเย็นวันอาทิตย์ขากลับเข้ากรุงเทพฯ มักติด ควรเผื่อเวลา วัดใหญ่ๆ ส่วนมากมีที่จอดรถ

รถไฟ: รถไฟสายเหนือและสายตะวันออกเฉียงเหนือหลายขบวนจอดสถานีอยุธยา และตั้งแต่ 1 สิงหาคม 2569 การรถไฟฯ เปิดบริการขบวนชานเมืองปรับอากาศ SRT Bangkok Connex จากสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ วิ่งทุกวันหลายเที่ยว ใช้เวลาราวชั่วโมงเศษ ช่วงเปิดบริการขายตั๋วที่สถานีเท่านั้นและไม่ระบุที่นั่ง ควรเช็กตารางเวลาล่าสุดก่อนเดินทาง

ในเมือง: เช่าจักรยานปั่นเที่ยวในเกาะเมืองได้สบาย เพราะวัดหลักอยู่ห่างกันไม่กี่กิโลเมตร หรือเหมาตุ๊กตุ๊กเป็นรายชั่วโมง ส่วนวัดไชยวัฒนาราม วัดพนัญเชิง และวัดใหญ่ชัยมงคลอยู่นอกเกาะ ไปด้วยรถหรือตุ๊กตุ๊กจะสะดวกกว่า

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการเที่ยว

พฤศจิกายน–กุมภาพันธ์ อากาศเย็นสบายที่สุด เหมาะกับการปั่นจักรยานเที่ยววัด มีนาคม–พฤษภาคม ร้อนจัด ควรเริ่มเที่ยวแต่เช้า หลบแดดช่วงเที่ยงในพิพิธภัณฑ์หรือร้านอาหาร แล้วค่อยออกไปดูพระอาทิตย์ตก ส่วน มิถุนายน–ตุลาคม เป็นหน้าฝน คนน้อยและบรรยากาศเขียวขึ้น แต่ช่วงปลายฝนระดับน้ำในแม่น้ำอาจสูง หากเดินทางช่วงกันยายน–ตุลาคมควรติดตามข่าวสถานการณ์น้ำ

เทศกาลที่น่าวางแผนไปคือ ลอยกระทง ซึ่งริมแม่น้ำรอบเกาะเมืองบรรยากาศดีมาก และ งานยอยศยิ่งฟ้าอยุธยามรดกโลก ที่มักจัดช่วงเดือนธันวาคมในเขตอุทยานประวัติศาสตร์ เพื่อฉลองการขึ้นทะเบียนมรดกโลก มีการแสดงแสงสีเสียงและกิจกรรมทางวัฒนธรรม วันจัดงานประกาศเป็นปีๆ ไป

ข้อควรรู้

• วัดในอุทยานประวัติศาสตร์เก็บค่าเข้าชมแยกแต่ละแห่ง ณ ช่วงที่เขียน คนไทยแห่งละ 10 บาท และมีบัตรรวมหลายแห่งราว 40 บาท ชาวต่างชาติราคาสูงกว่า ควรพกเงินสด
• วัดที่ยังมีพระสงฆ์และพระราชวังบางปะอิน ควรแต่งกายสุภาพ ปิดไหล่และเข่า
• ห้ามปีนป่ายโบราณสถานหรือพระพุทธรูป และไม่ควรถ่ายรูปในท่าทางที่ไม่เหมาะสม
• ร่มเงาในวัดมีน้อย พกน้ำ หมวก และครีมกันแดด วางแผนให้ช่วงเที่ยงอยู่ในที่ร่ม
• ตกลงราคากับตุ๊กตุ๊กให้ชัดก่อนขึ้นรถ ทั้งค่าบริการต่อชั่วโมงและจุดที่จะแวะ

สรุป

อยุธยาเที่ยวได้ทั้งแบบวันเดียวและค้างคืน เช้าปั่นจักรยานชมวัดในเกาะเมือง กลางวันกินกุ้งแม่น้ำเผา เย็นไปดูพระอาทิตย์ตกที่วัดไชยวัฒนาราม แล้วซื้อโรตีสายไหมกลับบ้าน ถ้ายังมีวันลาเหลือ ต่อไปเที่ยว กาญจนบุรี ทางทิศตะวันตก หรือวางแผนเที่ยว กรุงเทพฯ ฝั่งเมืองเก่าต่ออีกวันก็ลงตัว