ราชบุรีเป็น “เมืองรอง” ที่อยู่นอกเส้นทางท่องเที่ยวหลัก และนั่นคือเสน่ห์ของที่นี่ จังหวัดนี้อยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ แต่มีให้เลือกครบ ทั้งตลาดน้ำที่มีชื่อเสียง วงการเซรามิกและศิลปะที่คึกคัก และเนินเขาเขียวขจีอากาศเย็นที่สวนผึ้งใกล้ชายแดนเมียนมา ชิคก็ได้ ชิลก็ดี ไปเช้าเย็นกลับก็ไหว ค้างสักคืนยิ่งเที่ยวได้ครบ
ตลาดน้ำดำเนินสะดวก
ที่เที่ยวที่ดังที่สุดของราชบุรีคือตลาดน้ำดำเนินสะดวก ในอำเภอชื่อเดียวกัน คลองดำเนินสะดวกขุดขึ้นในปี 2409 ตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ยาวราว 32 กิโลเมตร เชื่อมแม่น้ำแม่กลองกับแม่น้ำท่าจีน เคยเป็นเส้นทางค้าขายสำคัญมาหลายชั่วอายุคน และจนถึงทุกวันนี้แม่ค้ายังพายเรือไม้บรรทุกผลไม้ ก๋วยเตี๋ยว และขนมขายกลางลำน้ำ
ปัจจุบันตลาดปรับตัวเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวเป็นหลัก แต่ยังมีสีสันและสนุก ควรไปแต่เช้าราว 7–10 โมง ก่อนกรุ๊ปทัวร์มาถึงและก่อนแดดแรง ตลาดจะเริ่มซาลงราวเที่ยง ถ้าจะนั่งเรือชมตลาด ตกลงราคาและระยะเวลาให้ชัดเจนก่อนลงเรือ
ดำเนินสะดวกหรืออัมพวา
สองตลาดนี้มักถูกเข้าใจสับสน ตลาดน้ำอัมพวาไม่ได้อยู่ในราชบุรี แต่อยู่ใน จังหวัดสมุทรสงคราม ซึ่งอยู่ติดกัน อัมพวาเปิดวันศุกร์ถึงอาทิตย์ ตั้งแต่ช่วงบ่ายถึงค่ำ หลายคนอยู่ต่อเพื่อนั่งเรือดูหิ่งห้อยริมแม่น้ำยามค่ำ จึงจัดทริปเช้าดำเนินสะดวก บ่ายถึงค่ำอัมพวา ในวันเดียวกันได้สบาย
โอ่งมังกรและเซรามิก
ราชบุรีขึ้นชื่อเรื่องเครื่องปั้นดินเผาเคลือบ โดยเฉพาะ “โอ่งมังกร” โอ่งน้ำใบใหญ่ลายมังกรที่เราเห็นกันตามบ้านทั่วประเทศ รอบตัวเมืองมีโรงงานและโชว์รูมเซรามิกหลายแห่ง จัดแสดงตั้งแต่โอ่งแบบดั้งเดิมไปจนถึงงานร่วมสมัย หนึ่งในชื่อที่รู้จักกันดีที่สุดคือเถ้าฮงไถ่ ซึ่งมีทั้งโรงงานและแกลเลอรีให้ผู้มาเยือนเดินชม
ศิลปะในเมืองและชุมชนเจ็ดเสมียน
ราชบุรีค่อยๆ กลายเป็นเมืองศิลปะขนาดเล็กที่น่าสนใจ มีนิทรรศการจัดในตึกแถว บนรถโดยสาร และบนกำแพงริมถนน โดยมีศิลปินเซรามิกท้องถิ่นเป็นแกนนำ หอศิลป์ร่วมสมัยราชบุรี (Tao Hong Tai: d Kunst) อยู่ในบ้านไม้เก่าที่บูรณะใหม่ริมแม่น้ำแม่กลอง บนถนนวรเดช ได้ชื่อว่าเป็นหอศิลป์ร่วมสมัยแห่งแรกของจังหวัด และมีมุมคาเฟ่ที่มองเห็นแม่น้ำ ไม่ไกลกันคือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติราชบุรี ถ้าอยากรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเพิ่ม
ในอำเภอโพธาราม เจ็ดเสมียน เป็นชุมชนเก่าระหว่างสถานีรถไฟกับแม่น้ำแม่กลอง มีห้องแถวไม้สองชั้นที่แทบไม่เปลี่ยนแปลงมาหลายสิบปี ที่นี่ไม่ใช่ถนนคนเดินที่เปิดประจำ แต่เป็นชุมชนที่ศิลปินท้องถิ่นจัดงานศิลปะเป็นครั้งคราวมาหลายปี ทั้งภาพถ่าย จิตรกรรม และการแสดง กำหนดการแต่ละครั้งไม่แน่นอน ควรตรวจสอบก่อนเดินทาง ถ้าไปวันปกติก็เดินชมบรรยากาศชุมชนเงียบๆ ได้
สวนผึ้ง: ฟาร์ม ภูเขา และทะเลหมอกเขากระโจม
ทางตะวันตกของจังหวัด อำเภอสวนผึ้งตั้งอยู่บนเทือกเขาตะนาวศรีแนวชายแดนเมียนมา อากาศเย็นกว่าและวิวภูเขาสวย จึงเป็นที่เที่ยววันหยุดยอดนิยม มีรีสอร์ตสไตล์ยุโรป คาเฟ่ในฟาร์ม และสวนสวยให้ถ่ายรูป
ครอบครัวที่มีเด็กมักชอบ The Scenery Vintage Farm ที่ให้อาหารแกะและม้าแคระ นั่งรถม้า และเดินชมฟาร์มบรรยากาศยุโรปย้อนยุค ผู้ที่ไม่ได้พักมีค่าเข้าชม ส่วนใครอยากดูทะเลหมอก ให้ขึ้น เขากระโจม ยอดเขาสูงราว 1,000 เมตร ช่วงหน้าหนาวราวพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ หุบเขาเบื้องล่างมักมีทะเลหมอกปกคลุมตอนรุ่งเช้า ควรไปถึงราวตีห้าถึงหกโมง ถนนขึ้นชันและคดเคี้ยว คนส่วนใหญ่จึงใช้รถขับเคลื่อนสี่ล้อหรือบริการรถของชุมชน
วางแผนการเดินทาง
ราชบุรีใกล้กรุงเทพฯ พอจะเที่ยวแบบไปเช้าเย็นกลับ แต่ถ้าค้างหนึ่งถึงสองคืนจะรวมตลาดน้ำ หอศิลป์ในเมือง และเนินเขาสวนผึ้งไว้ในทริปเดียวได้ รถยนต์ส่วนตัวสะดวกที่สุด รถไฟและรถโดยสารไปถึงตัวเมืองราชบุรี แต่สวนผึ้งเที่ยวยากหากไม่มีรถ จังหวัดนี้ติดกับ กาญจนบุรี จึงขับต่อไปทางตะวันตกได้ง่าย และขากลับแวะ หาของอร่อยที่นครปฐม ก่อนเข้า กรุงเทพฯ ได้พอดี
ข้อควรรู้
- ตลาดน้ำดำเนินสะดวก: ไปเช้าตรู่ ตลาดเริ่มซาราวเที่ยง
- อัมพวา: อยู่ในสมุทรสงคราม ไม่ใช่ราชบุรี เปิดศุกร์ถึงอาทิตย์ตั้งแต่ช่วงบ่าย
- เจ็ดเสมียน: งานศิลปะจัดเป็นครั้งคราว ไม่ใช่ถนนคนเดินประจำ เช็กกำหนดการก่อนไป
- เขากระโจม: สวยที่สุดตอนรุ่งเช้าหน้าหนาว ทางชัน แนะนำรถขับเคลื่อนสี่ล้อ
- วันหยุด: รีสอร์ตในสวนผึ้งเต็มเร็ว ควรจองล่วงหน้า
สรุป
ราชบุรีพิสูจน์ว่าเมืองรองก็มีของดีไม่แพ้ใคร เช้าล่องตลาดน้ำ สายชมโอ่งมังกรและศิลปะริมแม่กลอง แล้วไปต่อเนินเขาที่มีทะเลหมอกและฟาร์มแกะที่สวนผึ้ง เป็นทริปหลากหลายที่ทำให้รู้สึกห่างไกลจากรถติดในกรุงเทพฯ ทั้งที่ขับรถไม่นาน