สุโขทัยคือราชธานีแห่งแรกของไทยในพุทธศตวรรษที่ 19–20 และเป็นเมืองโบราณที่สวยที่สุดแห่งหนึ่งของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เจดีย์ทรงดอกบัวตูมตั้งเด่นกลางคูน้ำและสระบัว พระพุทธรูปปางลีลาอ่อนช้อยบนผนังปูนปั้น และยามเช้าแสงนุ่มคนไม่พลุกพล่าน อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยกับศรีสัชนาลัยได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกของยูเนสโก และยังเชื่อกันว่าเป็นต้นกำเนิดประเพณีลอยกระทง เหมาะกับคนรักประวัติศาสตร์ ช่างภาพ สายปั่นจักรยาน และคนที่อยากได้บรรยากาศสงบเขียวกว่าอยุธยา สุโขทัยอยู่ห่างกรุงเทพฯ ราว 430 กม. ขับรถหรือนั่งรถทัวร์ประมาณ 6–7 ชั่วโมง หรือบินราว 1 ชั่วโมง
- ภูมิภาค: ภาคเหนือตอนล่าง
- ช่วงเวลาที่ดี: พฤศจิกายน–กุมภาพันธ์ (อากาศเย็นและแห้ง)
- ใช้เวลา: 2 วัน ครบทั้งสุโขทัยและศรีสัชนาลัย
- สนามบินใกล้สุด: ท่าอากาศยานสุโขทัย หรือท่าอากาศยานพิษณุโลก (ขับรถต่อราว 1 ชั่วโมง)
การเดินทางและการเที่ยวในเมือง
รถทัวร์จากสถานีขนส่งหมอชิตวิ่งทั้งกลางวันและกลางคืนไปยังตัวเมืองสุโขทัย (สุโขทัยธานี) มีเที่ยวบินจากกรุงเทพฯ ลงท่าอากาศยานสุโขทัย หรือจะบิน/นั่งรถไฟไปพิษณุโลกแล้วต่อรถโดยสารอีกราว 1 ชั่วโมงก็ได้ โรงแรม สถานีขนส่ง และตลาดโต้รุ่งส่วนใหญ่อยู่ในเมืองใหม่ ห่างอุทยานประวัติศาสตร์ราว 12 กม. มีรถสองแถวสีฟ้าและรถเรียกผ่านแอปเชื่อมต่อ ในเขตอุทยานแนะนำให้เช่าจักรยานจากร้านหน้าประตูเขตกลางเมือง ส่วนศรีสัชนาลัยอยู่ไปทางเหนือราว 60 กม. ควรเช่ารถ จ้างรถ หรือไปกับทัวร์
ที่เที่ยวสุโขทัยที่ไม่ควรพลาด
1. วัดมหาธาตุ (เขตกลางเมือง)
ศูนย์กลางทางจิตวิญญาณของกรุงสุโขทัย เจดีย์ประธานทรงดอกบัวตูมรายล้อมด้วยแนวเสา พระพุทธรูปนั่ง และเจดีย์บริวาร สะท้อนเงาในสระน้ำรอบด้าน มาตอนเปิดประตูจะได้แสงทองและความสงบที่สุด แผนที่
2. วัดสระศรีและวัดตระพังเงิน
สองวัดกลางสระบัวใกล้วัดมหาธาตุ วัดสระศรีมีเจดีย์ทรงระฆังแบบลังกาและพระพุทธรูปปางลีลางดงาม ช่วงเย็นเงาสะท้อนในน้ำสวยมาก แผนที่
3. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติรามคำแหง
อยู่ติดเขตกลางเมือง เล่าเรื่องการก่อร่างสร้างอาณาจักรสุโขทัย จัดแสดงพระพุทธรูปสำริด เครื่องสังคโลก และจารึก ควรแวะก่อนชมโบราณสถานจะเข้าใจมากขึ้น แผนที่
4. วัดศรีชุม (เขตนอกเมืองด้านเหนือ)
มณฑปสี่เหลี่ยมสูงใหญ่ภายในประดิษฐาน “พระอจนะ” พระพุทธรูปนั่งสูงเกือบ 15 เมตร เดินเข้าไปจะเห็นพระหัตถ์งดงามผ่านช่องแคบ เป็นภาพที่ประทับใจที่สุดภาพหนึ่งของเมืองไทย แผนที่
5. วัดพระพายหลวง
วัดเก่าแก่กว่าส่วนใหญ่ของเมือง มีปรางค์แบบขอมหลงเหลือ สะท้อนว่าสุโขทัยเติบโตจากชุมชนขอมเดิม บรรยากาศร่มรื่น เหมาะแวะพักระหว่างปั่นจักรยาน แผนที่
6. วัดสะพานหิน (เขตนอกเมืองด้านตะวันตก)
ทางลาดหินชนวนพาขึ้นเนินเตี้ยๆ สู่พระอัฏฐารสยืนหันหน้าสู่เมือง ทางชันและร้อน ควรไปเช้า ใส่รองเท้าดี และพกน้ำ แผนที่
7. วัดตระพังทอง
อยู่ด้านตะวันออกของอุทยาน เป็นวัดที่ยังมีพระจำพรรษา ตั้งบนเกาะกลางสระ เดินข้ามสะพานไม้ และเป็นจุดสำคัญช่วงงานลอยกระทง แผนที่
8. อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย
เมืองลูกหลวงคู่กับสุโขทัย ตั้งอยู่ท่ามกลางป่าริมแม่น้ำยม ไฮไลต์คือวัดช้างล้อมที่มีช้างปูนปั้นรายรอบ และวัดเจดีย์เจ็ดแถวที่มีเจดีย์รายหลายรูปแบบ คนน้อยกว่ามาก บรรยากาศเหมือนได้ค้นพบเอง แผนที่
9. เตาสังคโลก
ใกล้ศรีสัชนาลัยมีแหล่งเตาเผาโบราณและศูนย์ศึกษาที่เล่าเรื่องเครื่องสังคโลกซึ่งเคยส่งออกไปทั่วเอเชีย ปัจจุบันยังมีโรงงานชุมชนทำเครื่องปั้นแบบสังคโลกให้เลือกซื้อ แผนที่
10. อุทยานแห่งชาติรามคำแหง (เขาหลวง)
สายธรรมชาติไปเที่ยวน้ำตกหรือเดินป่าขึ้นยอดเขาหลวงซึ่งค่อนข้างหนัก ควรสอบถามอุทยานเรื่องการเปิดเส้นทางก่อน โดยเฉพาะหน้าฝน แผนที่
เส้นทางเที่ยวสุโขทัย 2 วัน
วันที่ 1: เช่าจักรยานตั้งแต่เช้าตรู่ ปั่นชมเขตกลางเมือง วัดมหาธาตุ วัดสระศรี วัดตระพังเงิน และวัดศรีสวาย หลบร้อนช่วงเที่ยงที่พิพิธภัณฑ์รามคำแหง บ่ายแก่ๆ ไปวัดศรีชุมและวัดพระพายหลวง ค่ำกลับเข้าเมืองเดินตลาดโต้รุ่ง
วันที่ 2: ออกเช้าไปศรีสัชนาลัย ชมวัดในป่าและเตาสังคโลก ขากลับแวะกินก๋วยเตี๋ยวสุโขทัย ปิดท้ายด้วยแสงเย็นที่วัดสะพานหินหรือเดินเล่นริมสระ
งานเทศกาลและประเพณีของสุโขทัย
- ประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ (พฤศจิกายน คืนเพ็ญเดือนสิบสอง): งานใหญ่ที่สุดของจังหวัด จัดในอุทยานประวัติศาสตร์ มีการแสดงแสงสี โคมไฟ เทียนประดับโบราณสถาน และลอยกระทงในสระ ควรจองที่พักล่วงหน้านาน
- สงกรานต์ (13–15 เมษายน): ทำบุญ สรงน้ำพระ รดน้ำดำหัวตามวัดและชุมชน อ่านคู่มือมารยาทสงกรานต์ (ภาษาอังกฤษ) ก่อนไปเล่นน้ำ
- ประเพณีบวชช้างหาดเสี้ยว ศรีสัชนาลัย (ราวเมษายน): ขบวนแห่นาคบนหลังช้างแต่งองค์สวยงาม
วันจัดงานเปลี่ยนไปตามปฏิทินจันทรคติและประกาศของจังหวัด เช็กวันกับ ททท. ก่อนเดินทาง
ตามรอยสมเด็จพระนเรศวร
ปี พ.ศ. 2127 หลังประกาศอิสรภาพจากหงสาวดี สมเด็จพระนเรศวรทรงยึดสุโขทัยและสวรรคโลก แล้วกวาดต้อนผู้คนหัวเมืองเหนือลงมาป้องกันกรุงศรีอยุธยา อ่านเรื่องราวพร้อมแผนที่เส้นทางได้ที่หน้าศึกพระยาพะสิม naresuan.com
เคล็ดลับเที่ยวสุโขทัย
- อุทยานแบ่งเป็นหลายเขต เก็บค่าเข้าแยกกัน คนไทยจ่ายถูกกว่าชาวต่างชาติ อัตราอาจเปลี่ยน ตรวจสอบที่หน้าประตู
- เริ่มเที่ยวตั้งแต่เช้า สายๆ ลานโบราณสถานร้อนจัดและร่มเงาน้อย
- แต่งกายสุภาพ ห้ามปีนป่ายโบราณสถานหรือพระพุทธรูป
- อยากปั่นจักรยานตอนรุ่งเช้า พักใกล้เมืองเก่า อยากได้ร้านอาหารและการเดินทางสะดวก พักในเมืองใหม่
- พกเงินสดไว้สำหรับร้านเล็ก ค่าเช่าจักรยาน และรถสองแถว
คำถามที่พบบ่อย
เที่ยวสุโขทัยกี่วันดี?
1 วันเต็มพอสำหรับเขตกลางเมืองและเขตด้านเหนือ ถ้ามี 2 วันจะได้ไปศรีสัชนาลัยด้วยแบบไม่เร่งรีบ
สุโขทัยกับอยุธยา ไปที่ไหนดี?
อยุธยาไปกลับจากกรุงเทพฯ ได้ในวันเดียว ส่วนสุโขทัยกว้างขวาง เขียวขจี เงียบสงบกว่า และผังเมืองงดงามกลมกลืนกว่า
พักพิษณุโลกแล้วมาเที่ยวสุโขทัยได้ไหม?
ได้ นั่งรถราว 1 ชั่วโมง พิษณุโลกจึงเป็นฐานที่ดีสำหรับคนมาทางรถไฟหรือเครื่องบิน ดูที่เที่ยวพิษณุโลก
ช่วงไหนเหมาะเที่ยวที่สุด?
พฤศจิกายน–กุมภาพันธ์อากาศเย็นสบาย และพฤศจิกายนมีงานลอยกระทง มีนาคม–พฤษภาคมร้อนจัด หน้าฝนเขียวสดแต่อาจเจอฝนหนัก
ตามรอยสมเด็จพระเจ้าตากสิน
เส้นทางเดินทัพของพระเจ้าตากสินผ่านจังหวัดนี้: ศึกอะแซหวุ่นกี้ ล้อมพิษณุโลก อ่านเรื่องเต็มพร้อมแผนที่ได้ที่เว็บตามรอยพระเจ้าตากสิน
อ่านต่อ
ภาพประกอบ: Sukhothai Historical Park Wat Mahathat 02.jpg · Ninaras · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
