ตามรอยอดีต…เที่ยวเมืองกรุงเก่า

อยุธยาเป็นราชธานีของสยามนานกว่า 400 ปี เคยเป็นเมืองท่าริมแม่น้ำที่มั่งคั่ง มีพ่อค้าจากทั้งเอเชียและยุโรปเดินทางมาค้าขาย คนไทยยังเรียกเมืองนี้ด้วยความผูกพันว่า “กรุงเก่า” วัดร้างและโบราณสถานที่เหลืออยู่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยยูเนสโก อยุธยาอยู่ห่างกรุงเทพฯ ราว 80 กิโลเมตร ขับรถชั่วโมงเศษก็ถึง จึงเที่ยวแบบไปเช้าเย็นกลับได้สบาย แต่ถ้าค้างสักคืนจะได้เห็นโบราณสถานในแสงยามเย็นที่สวยกว่าเดิมมาก

ประวัติศาสตร์ฉบับย่อ

กรุงศรีอยุธยาสถาปนาขึ้นในปี 1893 บนเกาะที่มีแม่น้ำสามสายล้อมรอบ คือแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำป่าสัก และแม่น้ำลพบุรี ตลอดสี่ศตวรรษต่อมาเติบโตเป็นหนึ่งในเมืองยิ่งใหญ่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จนกระทั่งเสียกรุงให้กองทัพพม่าในปี 2310 เมืองถูกเผาทำลาย ศูนย์กลางการปกครองจึงย้ายลงใต้จนมาเป็นกรุงเทพฯ ในที่สุด วัดวาอารามจำนวนมากถูกทิ้งร้าง ก่อนที่ “นครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา” จะได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกในปี 2534

ปั่นจักรยานชมอุทยานประวัติศาสตร์

ใจกลางเมืองเก่าได้รับการคุ้มครองเป็นอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา และวิธีเที่ยวที่ดีที่สุดคือปั่นจักรยาน พื้นที่บนเกาะราบเรียบ ระยะทางระหว่างวัดสำคัญไม่ไกลเกินไป และมีร้านกับเกสต์เฮาส์ให้เช่าจักรยานรายวันหลายแห่ง ควรออกแต่เช้าเพื่อเลี่ยงแดด พกน้ำให้พอ และวางเส้นทางเป็นวงรอบที่เก็บวัดดังๆ ก่อน ถ้าไม่สะดวกปั่น เหมารถตุ๊กตุ๊กเป็นรายชั่วโมงได้ ส่วนคนที่ขับรถมาเอง จอดรถใกล้วัดแต่ละแห่งได้ไม่ยาก

วัดมหาธาตุ: เศียรพระในรากไม้

วัดมหาธาตุเคยเป็นวัดสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของกรุงศรีอยุธยา ซากเจดีย์ที่ผุพังและพระพุทธรูปที่ไร้เศียรช่วยให้เห็นภาพความสูญเสียเมื่อครั้งเสียกรุงได้ชัดเจน จุดที่มีชื่อเสียงที่สุดคือเศียรพระพุทธรูปหินทรายที่อยู่ในอ้อมกอดของรากต้นไม้ สันนิษฐานว่าเศียรพระหลุดจากองค์พระเมื่อครั้งเมืองถูกทำลาย แล้วรากไม้ค่อยๆ เติบโตโอบล้อมไว้ตลอดหลายปี

เศียรพระเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ควรแสดงความเคารพ เวลาถ่ายรูปให้นั่งหรือคุกเข่าลงเพื่อไม่ให้ยืนสูงกว่าเศียรพระ ไม่จับต้องรากไม้หรือเศียรพระ และพูดเบาๆ วัดเปิดตั้งแต่ช่วงเช้าและเริ่มคนเยอะตั้งแต่สายๆ

วัดราชบูรณะและพระปรางค์องค์งาม

ฝั่งตรงข้ามถนนคือวัดราชบูรณะ สร้างขึ้นในปี 1967 โดยสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 (เจ้าสามพระยา) บนที่ถวายพระเพลิงพระเชษฐาทั้งสองพระองค์ ซึ่งสิ้นพระชนม์จากการกระทำยุทธหัตถีชิงราชสมบัติ พระปรางค์ประธานทรงฝักข้าวโพดตามแบบศิลปะขอมเป็นหนึ่งในพระปรางค์ที่งดงามที่สุดของเมือง มีบันไดชันลงไปยังกรุที่มีจิตรกรรมฝาผนังสมัยอยุธยาตอนต้นซึ่งหาชมได้ยาก

ในปี 2500 เคยมีคนร้ายลักลอบขุดกรุและขโมยเครื่องทองไป ได้คืนมาเพียงบางส่วน เครื่องทองที่เหลืออยู่ รวมถึงโบราณวัตถุทองคำที่พบจากการขุดค้นอย่างเป็นทางการภายหลัง จัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา ซึ่งอยู่ใกล้กันและควรแบ่งเวลาไปชมสักชั่วโมง

ตลาดน้ำอโยธยาและล่องเรือรอบเกาะ

ถ้าอยากพักจากโบราณสถาน ตลาดน้ำอโยธยามีแผงอาหาร ร้านของที่ระลึก และการแสดงทางวัฒนธรรมรอบลำน้ำและอาคารไม้ทรงไทย เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สร้างขึ้นใหม่และเปิดในปี 2553 ไม่ใช่ตลาดเก่าแก่ แต่ก็เป็นที่เพลินๆ สำหรับชิมขนมไทยและก๋วยเตี๋ยว ตลาดเปิดทุกวันช่วงเช้าถึงเย็น อยู่ทางตะวันออกของเกาะเมือง ใกล้วัดมเหยงคณ์ ของกินขึ้นชื่ออื่นๆ ของอยุธยาที่ไม่ควรพลาดคือก๋วยเตี๋ยวเรือ กุ้งแม่น้ำเผา และโรตีสายไหมสำหรับซื้อเป็นของฝาก

อยุธยาสร้างขึ้นเป็นเมืองแห่งสายน้ำ การชมเมืองจากแม่น้ำจึงเหมาะที่สุด เหมาเรือหางยาวได้ที่ท่าเรือหน้าพระราชวังจันทรเกษมทางตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะ เส้นทางรอบเกาะเลียบคลองเมืองและแม่น้ำ ผ่านวัดริมน้ำอย่างวัดพนัญเชิง บางทริปแวะวัดไชยวัฒนารามฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยาด้วย ช่วงบ่ายแก่ใกล้พระอาทิตย์ตกบรรยากาศดีที่สุด

ข้อควรรู้

• การแต่งกาย: ปิดไหล่และเข่าเมื่อเข้าวัด
• แดดและความร้อน: ออกเที่ยวแต่เช้า สวมหมวก และพกน้ำ เพราะในโบราณสถานร่มเงามีน้อย
• ค่าเข้าชม: วัดสำคัญเก็บค่าเข้าชมแยกแต่ละแห่ง คนไทยและชาวต่างชาติอัตราต่างกัน พกแบงก์ย่อยไว้ และตรวจสอบอัตราล่าสุดกับแหล่งทางการ
• การเดินทาง: มีทั้งรถไฟและรถตู้จากกรุงเทพฯ ถ้าค้างคืนจะได้ชมโบราณสถานในแสงเย็น

สรุป

อยุธยาทำให้ประวัติศาสตร์ไทยมีชีวิตขึ้นมาตรงหน้า ปั่นจักรยานไปตามวัดโบราณ หยุดไหว้เศียรพระในรากไม้ ลงไปชมกรุวัดราชบูรณะ แล้วปิดท้ายวันบนเรือขณะพระอาทิตย์ลับฟ้าเหนือเมืองกรุงเก่า จับคู่กับ เที่ยวกรุงเทพฯ 1 วันริมเจ้าพระยา เป็นทริปประวัติศาสตร์สองวัน และดูที่เที่ยวเพิ่มเติมได้ใน คู่มือเที่ยวอยุธยา